روانشناسی شناسایی انواع هیجان در EFT

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

شناسایی انواع هیجان در EFT | راهنمای تشخیص هیجان‌های مؤثر در تغییر

چرا همه‌ی هیجانات شایسته‌ی پردازش نیستند؟

در زوج‌درمانی_هیجان‌مدار، هدف این نیست که زوجین هر چه احساس کردند، بدون فیلتر بیرون بریزند.
برعکس، اگر درمانگر نتواند نوع هیجان را تشخیص دهد، ممکن است همان احساسی را تقویت کند که رابطه را تخریب می‌کند.​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

همه هیجانات شبیه هم نیستند و در درمان فقط کمک به زوجین برای ارتباط برقرار کردن با تمامی احساسات یا تشویق آنها به ابراز هر احساسی تعارض را حل نخواهد کرد،
بلکه مهم است بین انواع هیجانات فرق بگذاریم و تصمیم بگیریم:

• کدام هیجانات باید تصدیق و بیان شوند،
• از کنار کدام باید گذشت
• کدام باید بازداری
• و کدام باید بیشتر بررسی شوند.​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

اصل بنیادین:

«انتخابِ هیجان درست، مسیر تغییر را تعیین می‌کند.»
دسته‌بندی هیجانات در EFT

هیجان‌های اولیه | Primary Emotions

اولین پاسخ هیجانیِ بدن به یک رویداد اصیل، ریشه‌ای، بیانگرِ نیاز رابطه‌ای.
باید شناسایی و تقویت شوند.

مثال بالینی:
به ظاهر: «تو همیشه بی‌توجهی!» (خشم)
زیربنایی: «می‌ترسم برایت مهم نباشم.» (ترسِ اولیه از قطع ارتباط)​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

درمانگر:
«ترس از تنها ماندن اذیتت می‌کنه، درسته؟»

هیجان‌های ثانویه | Secondary Emotions

واکنش‌های پوششی روی هیجان اصلی
باید کنار زده شوند تا به «اصل درد» برسیم.

نشانه: شدت زیاد + حالت دفاعی
️مثال: فریاد زدن به‌جای بیان اضطراب یا اندوه

«پردازشِ ثانویه‌ها یعنی درمان را دور می‌زنیم.»​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

هیجان‌های انطباقی | Adaptive Emotions

پاسخ‌هایی که فرد را به ترمیم رابطه هدایت می‌کنند.
این‌ نیروها محرکه‌ی تغییرند.

مثال: اندوهِ از دست رفتن نزدیکی، درخواست برای صمیمیت
تقویت = حرکت درمانی صحیح​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

هیجان‌های غیرانطباقی | Maladaptive Emotions

هیجانات قدیمی، زخم‌خورده و ناکارآمد که اغلب از تروما می‌آیند.
نیازمند تغییر تجربه‌ای‌اند، نه تشویق به ابراز.

مثال: شرم سمی
«من ذاتاً کافی نیستم → بهتره از رابطه عقب‌نشینی کنم»​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

هیجان‌های ابزاری | Instrumental Emotions

احساساتی که برای اثرگذاری بر دیگری اجرا می‌شوند
(مثل گریه‌ی نمایشی برای کنترل رفتار همسر)

تایید: افتادن در بازی
باید نیت پنهان را آشکار کند.
​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

نقش درمانگر EFT

درمانگر باید در لحظه تشخیص دهد:

تصمیم‌گیری هدفمند:

کدام هیجان → تقویت
کدام هیجان → بازداری
کدام هیجان → کشف و کاوش عمیق
کدام هیجان → بازسازی تجربه ای
درمان وقتی آغاز می‌شود که درمانگر، پشتِ هیجانِ فریبکارو پر سروصدا را ببیند.​

 

[اقیــانــــــوساقیــانــــــوس عضو تأیید شده است.]

جمع‌بندی عملی جلسه

• نوع هیجان: اولیه
• اقدام درمانگر: دسترسی + پردازش
• هدف نهایی: اتصال به نیاز رابطه‌ای
• نوع هیجان: ثانویه
• اقدام درمانگر: عبور + کشف
• هدف نهایی: رسیدن به «هیجان ریشه‌ای»
• نوع هیجان: انطباقی
• اقدام درمانگر: تقویت
• هدف نهایی: پیشبرد تغییر
• نوع هیجان: غیر انطباقی
• اقدام درمانگر: تحول تجربه ای
• هدف نهایی: التیام هیجانی
• نوع هیجان: ابزاری
• اقدام درمانگر: آشکار سازی نیت
• هدف نهایی: توقف دستکاری​