بر اساس ماده ۱۱۰۰ قانون مدنی ایران، نکاح به معنای «ازدواج» است و طبق ماده ۱۰۶۲، «نکاح، عقدی است که به موجب آن مرد و زن نسبت به هم متعهد به اموری میشوند که عرفاً و شرعاً لازم تلقی میشود.»
حقوق نکاح(ازدواج) و اقسام آن:
- نویسنده موضوع حیات۰
- تاریخ شروع
در فقه امامیه، انواع نکاح به طور کلی به دو دسته تقسیم میشوند:
۱. نکاح دائم---> ازدواج رسمی که زن و مرد برای مدت نامعلومی (تا پایان عمر) به عقد یکدیگر در میآیند. در نکاح دائم، حقوق و تکالیف طرفین به طور کامل برقرار است و زن از شوهر خود ارث میبرد.
۲. نکاح منقطع(صیغه)----> این نوع نکاح، برای مدت معین و محدودی (مثلاً یک ساعت، یک روز، یک ماه یا یک سال) انجام میشود. پس از پایان مدت تعیین شده رابطه زوجیت به خودی خود پایان مییابد و زن و مرد تکلیفی نسبت به یکدیگر ندارند. در نکاح منقطع، زن از شوهر خود ارث نمیبرد مگر اینکه در عقد شرط شده باشد.
۱. نکاح دائم---> ازدواج رسمی که زن و مرد برای مدت نامعلومی (تا پایان عمر) به عقد یکدیگر در میآیند. در نکاح دائم، حقوق و تکالیف طرفین به طور کامل برقرار است و زن از شوهر خود ارث میبرد.
۲. نکاح منقطع(صیغه)----> این نوع نکاح، برای مدت معین و محدودی (مثلاً یک ساعت، یک روز، یک ماه یا یک سال) انجام میشود. پس از پایان مدت تعیین شده رابطه زوجیت به خودی خود پایان مییابد و زن و مرد تکلیفی نسبت به یکدیگر ندارند. در نکاح منقطع، زن از شوهر خود ارث نمیبرد مگر اینکه در عقد شرط شده باشد.
تفاوت های نکاح دائم و منقطع:
۱.مدت----> در دائم؛ نامعلوم(تا پایان عمر) / در منقطع؛ معلوم و محدود (ساعت، روز، ماه، سال)
۲. ارث---->در دائم؛ زن از شوهر ارث میبرد (و بالعکس) / در منقطع؛ زن از شوهر ارث نمیبرد (مگر با شرط خاص)
۳. نفقه----> در دائم؛ شوهر موظف به پرداخت نفقه است. / در منقطع؛ در صورت شرط، شوهر موظف به پرداخت نفقه است.
۴. عده---> در دائم؛ پس از طلاق یا فوت شوهر، زن باید عده نگه دارد. / در منقطع؛ پس از پایان مدت یا بذل مدت، زن باید عده نگه دارد.
۵. رابطهجن*سی---> در دائم؛ مشروعیت دائم/ در منقطع؛ مشروعیت در مدت عقد.
۶. تعداد همسر---> در دائم؛ مرد نمیتواند بیش از ۴ همسر دائم داشته باشد./ در منقطع؛ مرد میتواند همزمان تعداد نامحدودی صیغه داشته باشد.
۷. ثبترسمی---> در دائم؛ اجباری است. / در منقطع؛ اختیاری است (اما توصیه میشود).
۱.مدت----> در دائم؛ نامعلوم(تا پایان عمر) / در منقطع؛ معلوم و محدود (ساعت، روز، ماه، سال)
۲. ارث---->در دائم؛ زن از شوهر ارث میبرد (و بالعکس) / در منقطع؛ زن از شوهر ارث نمیبرد (مگر با شرط خاص)
۳. نفقه----> در دائم؛ شوهر موظف به پرداخت نفقه است. / در منقطع؛ در صورت شرط، شوهر موظف به پرداخت نفقه است.
۴. عده---> در دائم؛ پس از طلاق یا فوت شوهر، زن باید عده نگه دارد. / در منقطع؛ پس از پایان مدت یا بذل مدت، زن باید عده نگه دارد.
۵. رابطهجن*سی---> در دائم؛ مشروعیت دائم/ در منقطع؛ مشروعیت در مدت عقد.
۶. تعداد همسر---> در دائم؛ مرد نمیتواند بیش از ۴ همسر دائم داشته باشد./ در منقطع؛ مرد میتواند همزمان تعداد نامحدودی صیغه داشته باشد.
۷. ثبترسمی---> در دائم؛ اجباری است. / در منقطع؛ اختیاری است (اما توصیه میشود).
شباهتهای نکاح دائم و منقطع:
- هر دو عقد، تابع شرایط صحت عقود (مانند قصد طرفین، رضای طرفین، اهلیت طرفین و مشروعیت جهت معامله) هستند.
- در هر دو نوع نکاح، رعایت موازین شرعی و قانونی الزامی است.
- هر دو عقد، رابطه زوجیت را ایجاد میکنند و روابط جن*سی بین طرفین را مشروع میسازند.
- در هر دو نوع نکاح، زن و مرد پس از پایان رابطه (طلاق در نکاح دائم، پایان مدت یا بذل مدت در نکاح منقطع) گاها مرد باید عده نگه دارند.
آخرین ویرایش:
نکات مهم:
- در ایران، ثبت رسمی نکاح دائم اجباری است و عدم ثبت آن جرم محسوب میشود.
- ثبت نکاح منقطع اختیاری است، اما توصیه میشود تا از اختلافات احتمالی در آینده جلوگیری شود.
- قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۸۶، تنها نکاح دائم را به رسمیت میشناسد و صرفاً در مواردی خاص (مانند اثبات رابطه زوجیت برای مهریه و نفقه) به نکاح منقطع نیز توجه میکند.