۱. افت فشار روغن (کمترین میزان روی عقربه یا چراغ هشدار)
چه اتفاقی میافتد:
پمپ روغن وظیفه دارد روغن را با فشار مشخص به تمام قسمتهای موتور برساند. وقتی پمپ فرسوده، ترک خورده یا زنجیر/چرخدنده آن شل شود، فشار روغن افت میکند.
علائم قابل مشاهده:
*چراغ هشدار فشار روغن روی داشبورد روشن میشود (به خصوص در دور آرام).
*عقربه فشارسنج روغن (اگر موجود باشد) پایینتر از حد نرمال قرار میگیرد.
*در دور موتور بالا، فشار آنچنان افزایش نمییابد (برخلاف حالت سالم).
نتیجه:
موتور دچار روغنکاری ناقص شده و در مدت کوتاه ممکن است یاتاقانها بسوزد.
چه اتفاقی میافتد:
روغن علاوه بر روانکاری، نقش خنککنندگی قطعات متحرک مثل میللنگ، سوپاپها و پیستون را دارد. با کاهش جریان روغن به دلیل خرابی پمپ، حرارت اضافی دفع نمیشود.
علائم قابل مشاهده:
*عقربه دما از حالت عادی بالاتر میرود (مخصوصاً در ترافیک یا سربالایی).
*بوی داغی یا بخار از موتور خارج میشود.
*ممکن است با افت فشار روغن همراه باشد.
نکته:
این علامت را گاهی با خرابی ترموستات یا واترپمپ اشتباه میگیرند، اما اگر همزمان صدای سوپاپها بلند شده باشد، احتمال پمپ روغن قوت میگیرد.
3. بالابرهای هیدرولیکی پر سر و صدا (تیک تیک فلزی از موتور)
چه اتفاقی میافتد:
بالابرهای هیدرولیک (lifters) برای تنظیم خودکار لقی سوپاپها از فشار روغن استفاده میکنند. وقتی فشار روغن کافی نباشد، بالابرها جمع شده و فلز به فلز سوپاپ میزند.
صدا:
صدای تیکتیک یا تقتق منظم که معمولاً با دور موتور تندتر میشود.
این صدا در زمان استارت سرد (قبل از پر شدن مجرای روغن) طبیعی است، اما اگر حتی بعد از گرم شدن موتور ادامه پیدا کند، نشانه افت فشار ناشی از پمپ یا نشتی داخلی است.
تشابه با مورد ۳:
ممکن است به نظر برسد با بالابرها یکی است، اما تفاوت ظریف وجود دارد.
توضیح فنی:
سوپاپها برای باز و بسته شدن نیاز به روغنکاری دائمی نشیمنگاه و بادامک دارند. در اثر فشار کم روغن:
*لقی سوپاپ از حد مجاز خارج میشود (در موتورهایی که تنظیم دستی دارند).
*صدای کوبش فلزی زیر سوپاپها شنیده میشود که خشنتر از تیک تیک بالابر است.
*ممکن است عملکرد سوپاپ دچار تأخیر شده و موتور بد کار کند.
۵. صدای کم پمپ روغن (در موارد نادر – سکوت غیرعادی یا ویزویز ممتد)
این مورد نیاز به تفسیر دارد:
منظور از «صدای کم» معمولاً این است که پمپ صدای غیرعادی تولید نمیکند یا صدای آن در مقایسه با حالت سالم کمتر میشود که خود نشانه خرابی است.
دو حالت نادر اما مهم:
1--پمپ روغنی که روغن نمیکشد (پرهها شکسته یا مسیر مسدود):
ممکن است دیگر صدای همهمه یا ویبره خفیف همیشگی پمپ را نشنوید. سکوت مطلق به همراه چراغ فشار روغن نشانه خرابی کامل است. 2--صدای ویزویز یا ناله ممتد:
اگر پمپ چرخدندهای یا پرهای زنگ زده یا یاتاقان داخلی آن آسیب ببیند، صدای کمفرکانس و ممتدی شبیه جغجغه نرم یا ناله از جلو موتور شنیده میشود (کمتر از صدای سوپاپها و بیشتر زیر دور موتور).
نکته امنیتی:
اگر فقط صدای کم پمپ را دارید بدون افت فشار، احتمالاً مشکل از سنسور یا روغن نامناسب است. ولی اگر همراه با هرکدام از علائم ۱ تا ۴ باشد، پمپ را جدی بررسی کنید.