اخبار معمای مردی که موسیقی را برای بقا نوشت، نه برای سرگرمی!

[HIIIS]

ریحانه اسکندری: پیوتر ایلیچ چایکوفسکی، مردی که موسیقی‌اش همواره مرز میان بهشت و دوزخ روان آدمی را درمی‌نوردید، چوب رهبری را برای اجرای سمفونی شماره ۶ خود، موسوم به «پاتتیک» (تأثرآور)، به حرکت درآورد. تماشاگران آن شب، با بهت و حیرت، شاهد فینالی بودند که به جای اوج‌گیری پیروزمندانه، در سکوتی مرگبار و لرزان محو می‌شد.

 

[HIIIS]

چایکوفسکی در سالروز تولدش، بیش از هر زمان دیگری، نه تنها به عنوان معمار ملودی‌های جاودانه‌ای چون «دریاچه قو» و «فندق‌شکن»، بلکه به عنوان نمادی از تضاد میان نبوغ هنری و رنج‌های پنهان شخصی شناخته می‌شود.

 

[HIIIS]

این گزارش، سفری است به اعماق روح مردی که موسیقی را نه برای سرگرمی، که برای بقا می‌نوشت؛ مردی که در میان شکوه تالارهای کنسرت نیویورک و تنهایی گزنده‌ی کلین، همواره به دنبال حقیقتی بود که فراتر از نت‌ها قرار داشت.

 

[HIIIS]

پیوتر ایلیچ چایکوفسکی در ۷ مه ۱۸۴۰ در شهر صنعتی ووتکینسک، واقع در ناحیه ویاتکا در روسیه، چشم به جهان گشود. او فرزند دوم ایلیا پتروویچ چایکوفسکی، مهندس معدن و مدیر موفق کارخانه آهن، و الکساندرا آندریونا آیزیر بود.

 

[HIIIS]

ریشه‌های خانوادگی او از سمت پدر به روستای نیکولایوکا در منطقه پولتاوا در اوکراین بازمی‌گشت؛ جایی که جد بزرگش، فئودور چایکا، یک قزاق اوکراینی قرن هجدهمی بود. این تبار چندگانه، بعدها در موسیقی او به شکل پیوندی میان ملودی‌های پرشور اسلاو و ساختارهای منضبط اروپایی تجلی یافت.

 

[HIIIS]

پیوتر از همان اوایل کودکی نشانه‌هایی از یک حساسیت عصبی مفرط را بروز می‌داد. فانی دورباخ، معلم سرخانه فرانسوی خانواده، او را به دلیل روحیه آسیب‌پذیرش «چینی شکننده» می‌نامید. در سال ۱۸۴۴، زمانی که تنها چهار سال داشت، به همراه خواهرش الکساندرا اولین تلاش خود برای آهنگسازی را با قطعه‌ای به نام «مادر ما در سنت پترزبورگ» انجام داد.

 

[HIIIS]

موسیقی برای او فراتر از یک سرگرمی بود؛ او بارها به والدینش شکایت می‌کرد که پس از شنیدن کنسرت‌ها، موسیقی در سرش گیر می‌کند و اجازه نمی‌دهد بخوابد. این "هجوم صداها" که در ابتدا یک اختلال به نظر می‌رسید، بعدها به منبع لایزال الهامات او بدل گشت.

 

[HIIIS]

اما زندگی آرام او در ووتکینسک با کوچ خانواده به سنت پترزبورگ در سال ۱۸۴۸ پایان یافت. تراژدی بزرگ زندگی او در سال ۱۸۵۴ رخ داد، زمانی که مادر محبوبش، الکساندرا، بر اثر بیماری وبا درگذشت. این فقدان، چایکوفسکی ۱۴ ساله را در چنان گردابی از اندوه فرو برد که تا پایان عمر رهایش نکرد.

 

[HIIIS]

بسیاری از مورخان معتقدند که تمایل او به ملودی‌های پرسوز و گداز و استفاده مکرر از تم‌های مرتبط با مرگ و سرنوشت، ریشه در این سوگ ناتمام دوران نوجوانی دارد. او سال‌ها بعد اعتراف کرد که پس از مرگ مادر، موسیقی تنها پناهگاه او برای فرار از واقعیت تلخ زندگی بود.

 

[HIIIS]

برخلاف استعداد آشکار پیوتر، والدین او هرگز تصور نمی‌کردند که موسیقی بتواند یک حرفه آبرومند و سودآور برای فرزندشان باشد. در روسیه تزاری قرن نوزدهم، موسیقی‌دانی حرفه‌ای شدن هنوز به عنوان یک شغل پست در نظر گرفته می‌شد. بنابراین، آن‌ها پیوتر ده ساله را به مدرسه معتبر حقوق سلطنتی در سنت پترزبورگ فرستادند تا برای شغلی در خدمات دولتی آماده شود