اختصاصی محاکمات حیوانات | Animal Trials

[HIIIS]

مقدمه:
در دنیای مدرن، حقوق کیفری بر پایه «قصد مجرمانه» انسان بنا شده است. اما آیا تا به حال تصور کرده‌اید روزگاری دادگاه‌هایی وجود داشت که در آن یک خوک، یک اسب یا حتی دسته‌ای از ملخ‌ها، نه به عنوان «اموال»، بلکه به عنوان «متقابلِ کیفری» در جایگاه متهم قرار می‌گرفتند؟ این فصل از تاریخ حقوق، تلاقی عجیب و تاریک میان قانون، مذهب و باورهای عامیانه است؛ جایی که سیستم قضایی سعی می‌کرد حتی برای حیوانات نیز «عدالت» برقرار کند.

 

[HIIIS]

جریان پرونده: حقوقی برای موجوداتِ فاقد نطق​

این رویه که مورخان آن را «محاکمات حیوانات» (Animal Trials) می‌نامند، از قرن سیزدهم تا هجدهم میلادی در بخش‌های وسیعی از اروپا رواج داشت. جریان حقوقی این محاکمات بسیار دقیق و جدی بود:


۱. احضار به دادگاه:
اگر حیوانی (مثلاً خوکی که به کودکی حمله کرده بود) مرتکب جرمی می‌شد، ابتدا توسط مقامات محلی دستگیر و روانه زندان می‌شد. نکته جالب اینجاست که در بسیاری از اسناد، این حیوانات با القاب رسمی و عناوین مجرمانه خطاب می‌شدند.

 

[HIIIS]

۲. رعایتِ تمامِ تشریفاتِ قانونی:
قاضی دادگاه برای حفظ «عدالت»، برای حیوانِ متهم یک وکیل تسخیری تعیین می‌کرد! این وکلا وظیفه داشتند مانند یک پرونده انسانی، از حقوق موکل خود دفاع کنند. آن‌ها استدلال‌هایی می‌آوردند، شهود را به چالش می‌کشیدند و گاهی از دادگاه درخواست تخفیف مجازات می‌کردند. حتی در مواردی گزارش شده که وکیل مدافع به دلیل «جوانی یا بی‌گناهیِ» حیوان، از دادگاه درخواست تبرئه کامل داشته است.

 

[HIIIS]

۳. دادگاه‌های کلیسایی در برابر دادگاه‌های مدنی:
الف)دادگاه‌های مدنی: به پرونده‌هایی مثل حمله حیوانات اهلی (سگ، خوک، گاو) به انسان‌ها رسیدگی می‌کردند. این حیوانات در صورت محکومیت، اغلب با مجازات‌های فیزیکی (مانند دار زدن در ملاء عام) روبرو می‌شدند.
ب)دادگاه‌های کلیسایی: مسئول رسیدگی به پرونده «آفات» بودند. مثلاً اگر موش‌ها به محصولات کشاورزی حمله می‌کردند، آن‌ها را به دادگاه احضار می‌کردند. وقتی موش‌ها طبیعتاً در دادگاه حاضر نمی‌شدند، وکیل‌شان دفاع می‌کرد که «آن‌ها به دلیل تهدید گربه‌ها از حضور در دادگاه می‌ترسند!»

 

[HIIIS]

۴. نتیجه و فلسفه حقوقی:
این محاکمات تنها برای سرگرمی نبود. از نظر حقوقی، این کار دو هدف اصلی داشت:
الف)تطهیر اجتماعی: جامعه معتقد بود وقتی جرمی علیه نظم طبیعی رخ می‌دهد، باید با مجازاتِ فاعل (حتی اگر حیوان باشد)، نظم الهی به جامعه بازگردد.
ب)هشدار عمومی: مجازات حیوان در ملاء عام، ابزاری برای ترساندن سایر حیوانات و همچنین گوش‌زد به صاحبان آن‌ها بود که باید در نگهداریِ دارایی‌های خود مسئولیت‌پذیر باشند.

این محاکمات تا قرن ۱۸ به تدریج ناپدید شدند، زیرا با ظهور فلسفه «روشنگری»، حقوقدانان پذیرفتند که عدالت تنها زمانی معنا دارد که فاعلِ جرم، «اراده آزاد» (Free Will) برای انتخابِ گناه داشته باشد؛ چیزی که حیوانات از آن بی‌بهره‌اند.