آلزایمر یکی از شایعترین و نگرانکنندهترین بیماریهای مغزی در سنین بالا است. این بیماری بهتدریج حافظه، تمرکز، توانایی تصمیمگیری و حتی انجام کارهای روزمره را مختل میکند. سالها درمانهای موجود فقط به کنترل موقت علائم کمک میکردند، اما داروهای آنتیبادی مونوکلونال امید تازهای ایجاد کردهاند؛ چون برای اولین بار توانستهاند روند پیشرفت بیماری را تا حدی کند کنند، نه فقط علائم را.
آنتیبادی مونوکلونال نوعی پروتئین آزمایشگاهی است که طوری طراحی میشود تا فقط به یک هدف خاص در بدن بچسبد. در آلزایمر، این داروها معمولاً به آمیلوئید بتا میچسبند؛ یعنی همان پروتئینی که بهصورت پلاک در مغز تجمع پیدا میکند و یکی از عوامل مهم آسیب به سلولهای عصبی به شمار میرود.
به زبان ساده، آمیلوئید بتا در مغز تجمع پیدا میکند. این تجمع بهمرور باعث اختلال در ارتباط سلولهای عصبی میشود. آنتیبادی مونوکلونال به این پلاکها میچسبد. سیستم ایمنی را برای پاکسازی آنها فعالتر میکند و در نتیجه، روند تخریب مغز کندتر میشود.
برای بیماران در مراحل اولیه آلزایمر بررسی و استفاده شده و میتواند مقدار آمیلوئید مغز را کاهش دهد. در مطالعات بالینی، کند شدن نسبی پیشرفت بیماری را نشان داده است.
ب)دوناتانماب (Donanemab)
آن هم روی پلاکهای آمیلوئید بتا اثر میگذارد. در برخی بیماران نتایج امیدبخشی نشان داده و بیشتر برای مراحل اولیه بیماری مطرح است.
اهمیت این داروها در این است که برای اولین بار درمان آلزایمر فقط به بهبود موقت حافظه محدود نیست، بلکه هدف آن تأثیر بر مسیر بیماری است. یعنی:
الف)فقط علائم را پنهان نمیکنند
ب)بلکه سعی میکنند فرایند آسیب را آهستهتر کنند
این موضوع برای بیماران و خانوادهها بسیار ارزشمند است، چون حتی چند ماه یا چند سال کند شدن بیماری میتواند کیفیت زندگی را بهتر کند.
این داروها یک پیام مهم دارند: آلزایمر دیگر فقط یک بیماری بدون امید نیست.
پژوهشگران در حال کار روی:
الف)داروهای دقیقتر
ب)تشخیص زودهنگامتر
ج)ترکیب درمانهای دارویی و سبک زندگی
د)درمانهایی که علاوه بر آمیلوئید، روی عوامل دیگری مثل تاو پروتئین هم اثر بگذارند