عمومی‌روانشناسی اشکال مختلف بروز خشم

😡🤬😠 اشکال مختلف بروز خشم

💠 خشم ممکن است به اشکال مختلفی بروز کندو آن چیزز که مهم است اینکه ، یک درمانگر باید انقدر دقت و توجه داشته باشد که بتواند زیربنای هر رفتار را تا حدودی بفهمد

💠 بر همین اساس ما گاهی خشم را به صورت کدهایی در قالب ردیفی از واژگان خاص ، لحن صدا ، خنده و حتی طنز و ... میبینیم که یک درمانگر تازه کار ممکن است متوجه چنین موضوعی نبوده و بخش مهمی از تشخیص خود را از دست بدهد.
 

۱. بروز خشم به شکل پرخاشگری آشکار (برون‌ریزی):​

این همان تصویر رایج و قابل مشاهده خشم است. فرد انرژی خشم خود را به سمت بیرون و دیگران هدایت می‌کند.

الف)پرخاشگری کلامی: فریاد زدن، ناسزا گفتن، توهین کردن، تهدید کردن، تحقیر دیگران، کنایه زدن با صدای بلند.
توضیح: فرد با کلمات به دیگران حمله می‌کند تا احساس قدرت کند یا طرف مقابل را کنترل نماید. هدف، آزردن یا ترساندن است.

ب)پرخاشگری فیزیکی: کتک زدن، لگد زدن، پرتاب اشیاء، شکستن وسایل، ضربه زدن به دیوار یا میز.
توضیح: شدیدترین شکل بروز خشم است که می‌تواند خطرناک و آسیب‌زا باشد. انرژی خشم به صورت حرکت فیزیکی تخلیه می‌شود.

ج)پرخاشگری واکنشی (انفجاری): یک واکنش ناگهانی و شدید به یک محرک کوچک یا تحریک‌کننده. فرد کنترل خود را به طور کامل از دست می‌دهد و بعداً اغلب پشیمان می‌شود.
توضیح: این خشم مانند یک آتش‌بازی ناگهانی است. معمولاً در افرادی دیده می‌شود که تحمل ناامیدی پایینی دارند.
 

۲. بروز خشم به شکل خشم فروخورده (درون‌ریزی):​

در این حالت، فرد خشم را متوجه خودش می‌کند. این شکل از خشم اغلب نادیده گرفته می‌شود اما بسیار مخرب است.

الف)خودآزاری: زدن سر به دیوار، کندن مو، خراشیدن پوست خود، یا موارد شدیدتر مانند بریدن بدن.
توضیح: وقتی فرد نمی‌تواند خشمش را به دیگران نشان دهد، خود را هدف قرار می‌دهد. این کار به صورت موقت احساس تسکین ایجاد می‌کند اما بسیار خطرناک است.

ب)افکار خودانتقادگر و نفرت از خود: مدام به خود بگوید «من بی‌ارزشم»، «تقصیر خودم بود»، «کاش هرگز به دنیا نیامده بودم».
توضیح: خشم به شکل یک منتقد درونی بیرحم درمی‌آید که مدام فرد را سرزنش و تحقیر می‌کند و منجر به افسردگی و احساس گناه مزمن می‌شود.

ج)رفتارهای خودتخریب‌گر پنهان: مصرف بیش از حد الکل یا مواد مخدر، پرخوری عصبی یا کم‌خوردن، رانندگی پرخطر، بی‌خوابی عمدی.
توضیح: فرد به طور غیرمستقیم و با رفتارهای به ظاهر نامرتبط، به خود آسیب می‌زند. این کار نتیجه خشم از خود یا دیگران است که به سمت داخل هدایت شده.
 

۳. بروز خشم به شکل خشم منفعل (غیرمستقیم):​

این حیله‌گرانه‌ترین شکل خشم است. فرد بدون اینکه مستقیم و آشکار درگیری داشته باشد، خشم خود را ابراز می‌کند. تشخیص این نوع خشم سخت‌تر است.

الف)خصومت پنهان (Passive-Aggressive): قهر کردن، ترش کردن و اخم کردن، "چشم" گفتن با لحنی که یعنی "نه"، انجام ندادن کاری که قولش را داده (تنبلی عمدی)، "فراموش کردن" عمدی یک مسئله مهم.
توضیح: فرد به جای گفتن «از دستت عصبانی‌ام»، با رفتارهای منفی اما غیرمستقیم، طرف مقابل را آزار می‌دهد. این کار به او اجازه می‌دهد بگوید: «من که کاری نکردم!»

ب)تحقیر و کنایه (به صورت پنهان): تعریف کردن به گونه‌ای که بوی تحقیر بدهد («واقعاً برای کسی مثل تو خوبه که تونستی این کار رو بکنی!»)، خندیدن موقعی که دیگران جدی هستند، نادیده گرفتن حرف دیگران.
توضیح: این نوع خشم، رابطه را به مرور زمان فرسایش می‌دهد، زیرا طرف مقابل دقیقاً نمی‌داند چرا ناراحت است اما احساس بدی پیدا می‌کند.

ج)خشم سرد (با سکوت و انزوا): قطع کامل ارتباط (سکوت مرگبار)، نادیده گرفتن حضور دیگران، جواب ندادن به پیام‌ها و تماس‌ها، خارج شدن از جمع بدون توضیح.
توضیح: فرد با «نبودن» خود، طرف مقابل را تنبیه می‌کند. این نوع سکوت می‌تواند برای طرف مقابل بسیار آزاردهنده‌تر از فریاد زدن باشد.

د)انتقام‌جویی پنهان: بدگویی کردن در غیاب شخص، خرابکاری در کار کسی (مثلاً مخفی کردن فایل‌هایش)، حاشیه امن کردن در کار گروهی.
توضیح: فرد به جای رویارویی مستقیم، در خفا ضربه می‌زند. هدف، انتقام گرفتن و ایجاد آسیب متقارن است.
 

۴. بروز خشم به شکل به هنجار و سازگارانه:​

این شکل از خشم، سالم و حتی ضروری است. در این حالت، خشم به عنوان یک سیگنال عمل می‌کند.

*ابراز قاطعانه (Assertive Anger): آرام اما محکم گفتن «وقتی این کار را می‌کنی، من احساس بی‌احترامی می‌کنم. لطفاً دیگر این کار را نکن.» یا «الان خیلی عصبانی‌ام و نیاز دارم ده دقیقه پیاده‌روی کنم تا بعداً بتونم درست صحبت کنم.»
توضیح: در اینجا نه فریادی است، نه توهینی، نه قهری. فرد بدون تجاوز به حقوق دیگران، از حقوق خود دفاع می‌کند و مشکل را حل می‌کند. هدف حل مسئله است، نه تخریب دیگری.
 
عقب
بالا پایین