۱. یک پرسش ساده با پاسخی بسیار گسترده
اگر از مردم بپرسیم روانشناسی چیست احتمالا پاسخ های بسیار متفاوتی دریافت می کنیم. یکی خواهد گفت روانشناسی یعنی شناخت شخصیت آدمها. دیگری خواهد گفت یعنی درمان مشکلات روحی و روانی. شخص دیگری شاید بگوید یعنی فهمیدن اینکه دیگران چه فکری می کنند.
همه این پاسخ ها بخشی از موضوع را بیان می کنند اما هیچکدام تعریف کاملی نیستند.
روانشناسی را می توان به طور کلی علم مطالعه رفتار و فرآیند های ذهنی دانست اما همین تعریف کوتاه، پرسش های تازه یی ایجاد می کند. رفتار چیست؟ فرآیند های ذهنی کدام است؟ علم دقیقا چه معنایی دارد؟ چرا روانشناسی باید رفتار انسان را به صورت علمی مطالعه کند؟
۲. رفتار چیست؟
رفتار به فعالیت ها و پاسخ هایی گفته می شود که یک موجود زنده در تعامل با محیط خود نشان می دهد مثل راه رفتن، حرف زدن، لبخند زدن، گریه کردن، مطالعه کردن، فرار کردن، کمک کردن و حتی سکوت کردن در شرایط خاص، همگی می توانند موضوع مطالعه رفتاری باشند اما رفتار فقط چیزی نیست که در انسان های دیگر می بینیم. گاهی رفتار، بسیار ظریف است. برای مثال، فردی را تصور کنیم که هنگام ورود به یک اتاق، ناگهان مکث می کند. این مکث می تواند ناشی از دلایل بسیار متفاوتی باشد: ترس، خاطره، تعجب، تردید، خستگی یا صرفا توجه به چیزی در محیط. بنابراین مشاهده رفتار، آغاز کار است. تفسیر رفتار مرحله یی بسیار دشوار تر است.
۳. ذهن چیست
اینجا وارد قلمرویی می شویم که از نخستین معماهای بزرگ شناخت انسان است. وقتی از ذهن ،حرف می زنیم معمولا مجموعه یی از فرآیند های درونی مانند تفکر، ادراک، حافظه، تخیل، احساس، تصمیم گیری، توجه، حل مسئله و آگاهی را در نظر می گیریم. اما ذهن را نباید با مغز، یکی دانست. مغز، یک اندام زیستی است. ذهن به مجموعه یی از فرآیند ها و تجربه های مرتبط با فعالیت مغز و تعامل آن با بدن و محیط اشاره دارد. رابطه دقیق میان مغز و ذهن، یکی از عمیق ترین پرسش های علوم شناختی و فلسفه ذهن است.
اگر از مردم بپرسیم روانشناسی چیست احتمالا پاسخ های بسیار متفاوتی دریافت می کنیم. یکی خواهد گفت روانشناسی یعنی شناخت شخصیت آدمها. دیگری خواهد گفت یعنی درمان مشکلات روحی و روانی. شخص دیگری شاید بگوید یعنی فهمیدن اینکه دیگران چه فکری می کنند.
همه این پاسخ ها بخشی از موضوع را بیان می کنند اما هیچکدام تعریف کاملی نیستند.
روانشناسی را می توان به طور کلی علم مطالعه رفتار و فرآیند های ذهنی دانست اما همین تعریف کوتاه، پرسش های تازه یی ایجاد می کند. رفتار چیست؟ فرآیند های ذهنی کدام است؟ علم دقیقا چه معنایی دارد؟ چرا روانشناسی باید رفتار انسان را به صورت علمی مطالعه کند؟
۲. رفتار چیست؟
رفتار به فعالیت ها و پاسخ هایی گفته می شود که یک موجود زنده در تعامل با محیط خود نشان می دهد مثل راه رفتن، حرف زدن، لبخند زدن، گریه کردن، مطالعه کردن، فرار کردن، کمک کردن و حتی سکوت کردن در شرایط خاص، همگی می توانند موضوع مطالعه رفتاری باشند اما رفتار فقط چیزی نیست که در انسان های دیگر می بینیم. گاهی رفتار، بسیار ظریف است. برای مثال، فردی را تصور کنیم که هنگام ورود به یک اتاق، ناگهان مکث می کند. این مکث می تواند ناشی از دلایل بسیار متفاوتی باشد: ترس، خاطره، تعجب، تردید، خستگی یا صرفا توجه به چیزی در محیط. بنابراین مشاهده رفتار، آغاز کار است. تفسیر رفتار مرحله یی بسیار دشوار تر است.
۳. ذهن چیست
اینجا وارد قلمرویی می شویم که از نخستین معماهای بزرگ شناخت انسان است. وقتی از ذهن ،حرف می زنیم معمولا مجموعه یی از فرآیند های درونی مانند تفکر، ادراک، حافظه، تخیل، احساس، تصمیم گیری، توجه، حل مسئله و آگاهی را در نظر می گیریم. اما ذهن را نباید با مغز، یکی دانست. مغز، یک اندام زیستی است. ذهن به مجموعه یی از فرآیند ها و تجربه های مرتبط با فعالیت مغز و تعامل آن با بدن و محیط اشاره دارد. رابطه دقیق میان مغز و ذهن، یکی از عمیق ترین پرسش های علوم شناختی و فلسفه ذهن است.